Najsilniejszy człowiek świata – rekordy, trening, dieta

Zastanawiasz się, kto naprawdę zasługuje na miano najsilniejszego człowieka świata i jak wygląda jego codzienność. W tym artykule poznasz rekordy, trening i dietę legend siły od Louisa Cyra po współczesnych strongmanów. Dzięki temu lepiej zrozumiesz, jak mierzy się siłę absolutną i względną oraz co stoi za takimi wynikami.

Co znaczy tytuł najsilniejszy człowiek świata?

Określenie „najsillniejszy człowiek świata” funkcjonuje dziś w kilku równoległych znaczeniach. W świecie sportu najczęściej dotyczy zwycięzcy zawodów World’s Strongest Man albo rekordzistów w konkretnych bojach siłowych. Mówimy tak zarówno o triumfatorach strongmanów, jak i o zawodnikach dwuboju olimpijskiego czy trójboju siłowego, którzy ustanawiają oficjalne rekordy świata mierzone w kilogramach.

W języku potocznym i mediach tym mianem określa się też najsłynniejszych siłaczy danej epoki. Dla jednych takim symbolem był Louis Cyr, dla innych Wasilij Aleksiejew czy Mariusz Pudzianowski, którego pięć tytułów World’s Strongest Man ugruntowało legendę. W opisach telewizyjnych i artykułach prasowych często używa się tego tytułu trochę luźniej, aby podkreślić wyjątkową siłę, a nie konkretny regulaminowy wynik.

Historycznie rozumienie tego tytułu zmieniało się wraz z rozwojem sportu. W XIX wieku „najsilszy na świecie” oznaczał zwykle gwiazdę cyrku albo jarmarku, jak Louis Cyr czy Louis Uni, których wyczyny oglądały tysiące widzów. W XX stuleciu centrum przeniosło się na pomosty olimpijskie, gdzie dominowali tacy zawodnicy jak Wasilij Aleksiejew, bijący kolejne rekordy w rwaniu i podrzucie. W ostatnich dekadach medialnie najgłośniej jest o zawodach strongman, gdzie spektakularne konkurencje z ciężarówkami, kamieniami Atlas i yoke’ami trafiły do telewizji na całym świecie.

Warto odróżnić też kilka sposobów używania tego tytułu. „Najsilszy w historii” to ocena porównawcza, która uwzględnia realia epoki, jakość sprzętu i brak pełnej standaryzacji w dawnych czasach. „Aktualnie najsilniejszy” to natomiast konkretny mistrz świata lub rekordzista w danym boju, który ma świeżo zatwierdzony wynik.

Jakie są główne dyscypliny sportów siłowych?

Pod pojęciem sportów siłowych kryją się dyscypliny, w których wynik mierzy się podniesionym ciężarem lub wykonaniem zadania siłowego w określonym czasie czy na zadanym dystansie. To nie tylko świat zawodowych strongmanów, hal olimpijskich i trójboju, lecz także praktyczne umiejętności przydające się w pracy fizycznej na budowie czy w ogrodzie. Dla inżyniera liczy się nośność konstrukcji, a dla siłacza to, ile kilogramów potrafi przenieść jego ciało.

Do najważniejszych dyscyplin sportów siłowych należą:

• strongman – widowiskowe zawody, takie jak World’s Strongest Man i Arnold Strongman Classic, gdzie liczy się przeciąganie ciężarówek, noszenie kamieni, spacer farmera czy yoke oraz połączenie siły z wytrzymałością i sprytem technicznym,
• trójbój siłowy (powerlifting) – klasyczny przysiad, wyciskanie leżąc i martwy ciąg, w którym rekord totalu 952,5 kg przy masie ciała poniżej 90 kg ustanowił Andriej Tarasenko, pokazując niesamowitą siłę względną,
• podnoszenie ciężarów (dwubój olimpijski) – rwanie i podrzut, w których Wasilij Aleksiejew jako pierwszy przekroczył 600 kg w dawnym trójboju olimpijskim i zgromadził aż 80 rekordów świata,
• zapasy i profesjonalny wrestling – dyscypliny, z których wywodzą się zawodnicy o imponującej sile funkcjonalnej, tacy jak Mark Henry, łączący tytuły w powerliftingu, dwuboju i później w WWE,
• konkurencje siłowe w kulturystyce i innych sportach – wyciskanie leżąc, martwy ciąg czy przysiady rozgrywane jako odrębne zawody podczas imprez kulturystycznych, biegów przeszkodowych czy eventów crossfitowych.

Na styku tych dyscyplin wyrastali sportowcy, którzy na trwałe weszli do historii siły. Ikoną zawodów strongman został Žydrūnas Savickas, sześciokrotny zwycięzca Arnold Strongman Classic i autor rekordu w log lifcie na poziomie 210 kg. W dwuboju olimpijskim absolutnym dominatorem pozostaje Aleksiejew, a Mark Henry pokazał, że można łączyć medale w podnoszeniu ciężarów z sukcesami w powerliftingu i występami w strongman. Z kolei Hafthor Bjornsson oraz Eddie Hall rozsławili martwy ciąg, przesuwając jego rekordy w okolice i ponad 500 kg.

Jak mierzy się siłę absolutną i względną?

Siła absolutna to maksymalny ciężar, jaki dana osoba potrafi podnieść w konkretnym ćwiczeniu. Może to być klasyczny martwy ciąg, backlift, przysiad czy rwanie na pomostach olimpijskich. Gdy mówimy, że Eddie Hall podniósł 500 kg w martwym ciągu albo że Louis Cyr wykonał backlift prawie dwóch ton, odnosimy się właśnie do siły absolutnej.

Siła względna opisuje, jak duży ciężar podnosisz w odniesieniu do masy swojego ciała. To stosunek wyniku do wagi zawodnika, dzięki któremu można porównywać drobniejszego trójboistę z masywnym strongmanem. Kiedy Andriej Tarasenko ważący niespełna 90 kg osiąga total 952,5 kg, jego siła względna jest zdumiewająca nawet na tle gigantów ważących powyżej 150 kg:

• martwy ciąg Eddiego Halla 500 kg na zasadach strongmana oraz kolejne próby Hafthora Bjornssona, który przekraczał 501, 505 i w końcu 510 kg, ilustrują rekordową siłę absolutną w jednym boju,
• backlift Louisa Cyra 1967 kg przy masie około 147 kg pokazuje, jak ogromne obciążenie może przenieść ludzki układ kostno‑mięśniowy, gdy ciężar spoczywa na specjalnej platformie,
• total Andrieja Tarasenki 952,5 kg w trójboju przy masie ciała poniżej 90 kg to przykład niezwykłej siły względnej, trudnej do osiągnięcia nawet dla zawodników dużo cięższych,
• osiągnięcie Aleksiejewa na poziomie 600 kg w dawnym trójboju olimpijskim oddaje jego dominację w kategorii superciężkiej i jest punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń ciężarowców.

W różnych dyscyplinach akcent rozkłada się inaczej. Strongman stawia przede wszystkim na siłę absolutną, bo liczy się przeniesienie jak największego ciężaru, często w kilku konkurencjach pod rząd, ale dochodzi do tego wytrzymałość siłowa. W sportach z kategoriami wagowymi, jak dwubój czy trójbój, ogromne znaczenie ma siła względna, czyli to, ile potrafisz unieść „na kilogram masy ciała”. Bardzo przypomina to obliczanie nośności konstrukcji budynku – można mówić o nośności całkowitej całej płyty fundamentowej albo o nośności przeliczonej na metr kwadratowy przekroju.

Louis Cyr – najbardziej niezwykły siłacz w historii

Louis Cyr, a właściwie Cyprien‑Noé Cyr, uchodzi za historyczny wzorzec „najsilszego człowieka świata” przełomu XIX i XX wieku. Urodził się 11 października 1863 roku w Saint‑Cyprien‑de‑Napierville w kanadyjskiej prowincji Quebec. Zyskał przydomek „kanadyjski Samson”, który dobrze oddaje skalę jego możliwości w oczach współczesnych.

Żył w epoce, gdy pokazy siłaczy były główną atrakcją cyrków, jarmarków i miejskich festynów. Zamiast precyzyjnie skalowanych gryfów stosowano beczki z cementem, worki z mąką, głazy i specjalnie budowane platformy obciążane ludźmi. Nie istniały współczesne standardy sprzętu, ale obecni byli lekarze, tacy jak dr Dudley A. Sargent z Harvardu, dziennikarze oraz liczni świadkowie. Dlatego część wyczynów Cyra ma status dobrze udokumentowanych rekordów, a inne funkcjonują w pół drodze między faktami a legendą.

Jego droga na szczyt zaczęła się od ciężkiej pracy fizycznej i lokalnych pokazów siły, a zakończyła statusem gwiazdy po obu stronach Atlantyku. Najsłynniejsze rekordy można dziś odtworzyć na podstawie relacji prasowych, notatek lekarzy oraz programów występów, które zachowały się w archiwach.

Jak Louis Cyr został okrzyknięty najsilniejszym człowiekiem świata?

W rodzinie Cyrów ponadprzeciętna postura była czymś powszechnym, lecz to Louis wyróżniał się najbardziej. Jako dwunastolatek ważył już ponad 90 kg i pracował w obozie drwali oraz na farmie, gdzie codziennie dźwigał pnie i ciężkie worki. Rodzinne anegdoty mówią, że bez wysiłku przenosił worki zboża ważące ponad 100 kg, co wywoływało zdumienie sąsiadów. Matka porównywała jego siłę do biblijnego Samsona, wierząc, że nadludzką moc zawdzięcza długim kręconym włosom. Sam Cyr fascynował się starożytną historią Milona z Krotonu, greckiego zapaśnika trenującego codziennie z dorastającym cielęciem.

Przełomem był epizod, który wydarzył się niedługo przed jego osiemnastymi urodzinami. Gdy wóz jednego z rolników ugrzązł w bagnie, młody Louis podszedł i własnymi siłami wyciągnął go na twardszy grunt. Widziało to wiele osób, a wieść o zdarzeniu szybko rozeszła się po okolicy. Od tego momentu zaczęto porównywać go z uznawanym wówczas za najsilniejszego mieszkańca Kanady Davidem Michaudem z Quebecu.

Pierwsze publiczne pokazy tylko wzmocniły tę opinię. Podczas lokalnego festynu Cyr podniósł kamień o masie ponad 200 kg, w innych źródłach szacowany nawet na około 233 kg. W 1886 roku doszło do głośnego pojedynku z Michaudem, w trakcie którego Louis jednorącz poderwał do barku sztangę ważącą 99 kg i utrzymał na plecach platformę o masie 1075 kg. To właśnie wtedy wielu obserwatorów uznało go za najpotężniejszego człowieka w Kanadzie.

Aby rozwinąć karierę, siłacz przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, do Lowell w stanie Massachusetts, gdzie pracował jako drwal i równocześnie występował na lokalnych pokazach. Z czasem jego trasa objęła większe miasta i całe tournée po Wielkiej Brytanii. W Liverpoolu, Birmingham, Manchesterze i Londynie, między innymi w Royal Aquarium, Cyr bił kolejne rekordy przy tłumach widzów. Za swoje dokonania otrzymał medal z napisem „najsilniejszy człowiek świata”, co symbolicznie przypieczętowało jego status.

Po latach występów wrócił do Kanady i przez pewien czas pracował jako policjant w Sainte‑Cunégonde, dziś dzielnicy Montrealu, gdzie jego postura budziła respekt. Następnie ponownie związał się z cyrkiem, tworząc własną trupę Cyr Brothers i objeżdżając Amerykę Północną. Kiedy zdrowie zaczęło szwankować, wycofał się ze sceny, prowadził hotel i restaurację, pozostając szanowaną postacią lokalnej społeczności. Zmarł 10 listopada 1912 roku w Montrealu, a jego legenda była na tyle żywa, że w 2013 roku powstał film biograficzny w reżyserii Daniela Roby, z Anthoinem Bertrandem w roli głównej.

Jakie rekordy ustanowił Louis Cyr?

Rekordy Louisa Cyra to przede wszystkim efektowne pokazy z dokładnie ważonymi obciążeniami, często liczonymi w funtach, a dopiero potem przeliczanymi na kilogramy. Część prób dokumentowali lekarze, promotorzy i dziennikarze, inne znamy z relacji świadków i drukowanych programów występów. Najsłynniejsze wyczyny pokazują, z jak ogromnym ciężarem potrafił pracować jego kręgosłup i pas barkowy:

• backlift platformy z 18 mężczyznami o łącznej masie 4337 funtów, czyli około 1967 kg, wykonany w Bostonie w 1895 roku i uznawany za najcięższy udokumentowany podnoszony ciężar w tej pozycji,
• backlift 2371 funtów, czyli 1075 kg, podczas pojedynku z Davidem Michaudem w Quebecu w 1886 roku, który zapewnił mu miano najsilniejszego Kanadyjczyka,
• jednoręczny zarzut i wyciskanie sztangi o masie 218 funtów, czyli 99 kg, również przeciwko Michaudowi, co pokazywało niezwykłą siłę jednej kończyny,
• jednoręczny press 273 i jedna czwarta funta, około 124 kg, wykonany przed publicznością Royal Aquarium w Londynie, gdzie obecni byli lekarze i przedstawiciele prasy,
• podnoszenie głazów przekraczających 220–233 kg, utrzymywanie czterech pięćdziesięciofuntowych ciężarów na wyprostowanych ramionach podczas marszu, przenoszenie beczek cementu, worków mąki oraz przesuwanie wagonów kolejowych,
• finger lift, czyli podniesienie 500 funtów, około 227 kg, jednym palcem, co wymaga nie tylko siły, ale i niesamowitej wytrzymałości tkanek dłoni.

Częścią jego repertuaru były także wyczyny z udziałem zwierząt. Cyr słynął z pokazów, podczas których opierał się jednoczesnemu pociągnięciu czterech koni pociągowych, ustawionych po dwa z każdej strony i ciągnących w przeciwnych kierunkach. Według relacji potrafił także dźwignąć na plecach dorosłego konia rasy Percheron, co nawet przy ostrożnych szacunkach masy zwierzęcia pozostaje wyczynem o skali trudnej do powtórzenia.

Dzięki pomiarom dokonanym przez doktora Dudleya A. Sargenta znamy też dokładniej budowę ciała siłacza. W okolicach 1895 roku miał on około 172–175 cm wzrostu i ważył między 132 a 147 kg w zależności od źródeł. Obwód klatki piersiowej przekraczał 142, a według niektórych pomiarów dochodził do 154 cm, kark mierzył około 52 cm, a biceps 50–53 cm. Łydki miały w obwodzie około 49 cm, a uda sięgały 71 cm, co jak na realia przełomu wieków było sylwetką niezwykle masywną.

Jeśli zestawimy te rekordy z wynikami współczesnych strongmanów, widać różnice sprzętowe, ale szacunek pozostaje ogromny. Dzisiaj martwy ciąg przekracza 500 kg, a zawodnicy korzystają z pasów, specjalnych gryfów i zaawansowanej wiedzy o treningu. Backlift na poziomie niemal 2 ton czy jednoręczne wyciskania powyżej 120 kg wykonane w epoce bez nowoczesnej odzieży wspomagającej nadal robią jednak ogromne wrażenie i pokazują, jaką „nośność” miał organizm Louisa Cyra.

Próby samodzielnego wykonywania ćwiczeń typu backlift, podnoszenia zwierząt czy ekstremalnych jednoręcznych wyciskań bez wieloletniego przygotowania, asekuracji i odpowiedniego sprzętu mogą doprowadzić do poważnych urazów kręgosłupa, bioder i barków, tak jak przeciążenie konstrukcji budynku ponad zaprojektowaną nośność grozi jej zniszczeniem.

Rekordy najsilniejszych ludzi świata w liczbach

Rekordy najsilniejszych ludzi świata najlepiej widać wtedy, gdy zestawi się je w jednym miejscu. Liczą się nie tylko pojedyncze boje, ale też imponujące totale, liczba tytułów mistrzowskich oraz dane o treningu i diecie. Wasilij Aleksiejew miał sesje, podczas których łączna objętość podniesionych ciężarów przekraczała 40 ton, a jego słynna dieta obejmowała nawet pół kilograma kawioru dziennie. Współcześni strongmani nierzadko spożywają 6000–8000 kcal, dbając o wysoką podaż białka i węglowodanów, aby utrzymać masę ciała i regenerację na poziomie pozwalającym dźwigać tak ogromne ciężary.

Najbardziej rozpoznawalnym na świecie testem siły absolutnej pozostaje klasyczny martwy ciąg. W 2016 roku Eddie Hall jako pierwszy oficjalnie podniósł 500 kg na zawodach strongman, co wywindowało go do grona legend. Cztery lata później Hafthor Bjornsson wykonał 501 kg we własnej siłowni z obecnością sędziego, wynik ten został zatwierdzony przez federację, ale część środowiska dyskutowała o warunkach próby. Następnie Islandczyk przeniósł swoje starty na oficjalne pomosty, gdzie na zawodach Eisenhart Black Competition w Niemczech zaliczył 505 kg, a potem podczas mistrzostw świata w martwym ciągu w Birmingham poprawił rekord do 510 kg.

Równolegle do tej rywalizacji bułgarski trójboista Wentsisław Dimitrow uzyskał 505 kg w martwym ciągu w stylu sumo z użyciem pasków, co jest wynikiem najwyższej klasy, ale w strongmanach nieuznawanym ze względu na inne przepisy techniczne. Różnice między stylami, dopuszczonym sprzętem a regulaminem poszczególnych federacji pokazują, że proste porównywanie rekordów wymaga znajomości kontekstu. Niezależnie jednak od tych niuansów liczby z przedziału 500–510 kg w martwym ciągu pokazują, gdzie leży obecnie granica ludzkiej siły absolutnej, osiąganej dzięki ekstremalnie ciężkiemu treningowi, specjalistycznej technice i bardzo wymagającej diecie.